Музей “Беларускай народнай творчасці”

Кіраўнік музея: Ракушава Наталля Іванаўна, настаўнік беларускай мовы і літаратуры

Інфармыцыя пра музей:

Этнаграфічны музей “Беларускай народнай творчасці” ўзнік як сістэма сабранага і напрацаванага матэрыялу ў ходзе крапатлівай працы настаўнікаў і вучняў нашай школы 17 кастрычніка 1997г. Першым кіраўніком музея была настаўніца беларускай мовы і літаратуры Ткач Жанна Васільеўна, з 2004 года кіруе працаю музея Ракушава Наталля Іванаўна. У 2006 годзе адбылася рэканструкцыя музея (памяшканне пераафарбавана, павялічылася колькасць экспазіцый, памянялася іх размяшчэнне).

Памяшканне музея размешчана на другім паверсе школы ў асобнай зале агульнай плошчай 33м², аформлена ў выглядзе беларускай хаты. У памяшканні ёсць два акны, якія закрытыя (забітыя шчыльна дрэваматэрыяламі), сігналізацыя адсутнічае, дзверы маюць металічную рашотку, замыкаюцца на замок.

Фонд музея на 2023/2024 навучальны год: асноўны – 275 экспанатаў; дапаможны – 375 экспанатаў, агульная колькасць экспанатаў – 650. З 2020 года па 2022 год музей папоўніся 15 эспанатамі.                                      

Экспазіцыі музея “Беларускай народнай творчасці”

Роспіс. Самая любімая праца для дзяцей – гэта роспіс, таму тут прадстаўлены яйкі, лыжкі, цацкі, скарбонкі і шмат усяго іншага, аздобленага прыгожымі малюнкамі геаметрычных узораў і расліннага дэкору.

Дрэваапрацоўка. Беларусь славіцца сваімі рамёствамі і промысламі, адно з якіх – уменне зрабіць з дрэва патрэбную рэч у гаспадарцы, а ўзорыстая рэч надае каларытнасці і ўпрыгожвае памяшканне. У гэтай экспазіцыі можна знайсці: лыжкі, карцы, сальнічкі дошчачкі, цацкі, алоўніцы, скарбонкі і шмат чаго іншага.

Ганчарства. Гэтую экспазіцыю можна падзяліць на 6 асноўных груп народнай керамікі: кухонны посуд (для прыгатавання ежы); посуд для захавання і транспарціроўкі прадуктаў; сталовы посуд; дэкаратыўная кераміка; цацкі; вырабы рознага гаспадарчага прызначэння.

Саломапляценне. Прадстаўлены розныя вырабы з саломкі, якія выконывалі дзве асноўныя функцыі: гаспадарча-бытавыя і абрадавыя. Салома выкарыстоўвалася не толькі для пляцення, але і для аплікацыі, якой аздаблялі драўляныя куфэркі, скарбонкі, сальнічкі, рамкі для фотаздымак, пано.

Ручнікі. Гэта экспазіцыя змяшчае значную колькасць ручнікоў у залежнасці ад іх прыналежнасці: набожнікі, вясельныя, бытавыя, пахавальны. Такія ручнікі выкарыстоўвалі пры сямейна-бытавых і каляндарна-бытавых святах. Арнамент і тэхніка вышыўкі нам могуць расказаць аб многім: з якой мясцовасці выраб, сімволіку вышыўкі, прызначэнне ручніка.

Вышыўка. Прадстаўляе жаночае майстэрства праз малюнак вышыўкі, жаданне ўпрыгожыць інтэр’ер хаты, надаць яркасць адзенню, а праз розныя сімвалічныя ўзоры служыць абярэгам чалавеку. Раней жанчыны паказывалі сваё майстэрства мастака праз вышыўку і самые лепшыя вырабы мацавалі на сцяне ў рамцы.

Ткацтва. У гэтай экспазіцыі паказаны прылады льноапрацоўкі ад самой кудзелі да гатовага вырабу. Значнае месца займаюць прылады працы, якімі апрацоўвалі лён: кросны, колаўрот, прасніцы, часалкі, матавілы, грэбні, верацяно, чаўначкі. Значнае месца ў экспазіцыі займаюць посцілкі і ручнікі, праз якія можна паглядзець на тэхніку ткацтва.

Бондарства. Ступа, начоўкі, дзежка, біклага, маслянка, маслабойкі – такія экспанаты зацікавяць кожнага наведвальніка музея сваёю даўніною, а ў дзяцей узнікае жаданне даведацца аб практычнай часцы выкарыстання гэтых прадметаў.

Дзейнасцю музея кіруе Савет музея, які складаецца з 6 вучняў і 3 настаўнікаў. Члены Савета музея адказваюць за вядзенне дакуметацыі, захаванне фондаў, рэдакцыйную работу. Актыў музея – пастаянныя ўдзельнікі школьных і гарадскіх конкурсаў, абласнога праекту “Мая зямля Прыдняпроўе”, мерапрыемстваў. прысвечаных Году гістарычнай памяці, Году міру і тварэння.

Пошукавай і даследчай работай займаюцца вучні розных ўзростаў. Яны знаходзяць новыя экспанаты, запісваюць народныя песні, абрады і звычаі народных свят, збіраюць матэрыялы аб народных умельцах Бабруйшчыны, даследуюць сваю малую радзіму.

Медадычнай работай музея кіруюць настаўнікі: збіраюць і апрацоўваюць матэрыял пра рэчы, якія ўжо выйшлі з ужытку беларускага народа, кансультуюць вучняў па напісанні паведамленняў, рэфератаў. Гэты матэрыял шырока выкарыстоўваецца на ўроках беларускай мовы і літаратуры, гісторыі, геаграфіі, працоўнага навучання. Так, напрыклад, на ўроках беларускай мовы вучні пішуць сачыненне-разважанне пра школьны музей, выказваюць свае разважанні наконт яго неабходнасці. Экспанаты з экспазіцый “Роспіс”, “Дрэваапрацоўка”, “Саломапляценне”, “Вышыўка” ўмела выкарыстоўваюцца настаўнікамі працоўнага навучання, культуры і мастацтва. Вучні-алімпіяднікі таксама часта карыстаюцца напрацаваным матэрыялам і маюць добрыя вынікі.

Экскурсійнай і лектарскай работай займаюцца ў асноўным удзельнікі аб’яднання па інтарэсах “Юныя экскурсаводы”, кіраўнік музея і экскурсаводы Савета музея. Заяўкі прымаюцца з улікам узроставых асаблівасцей.

 Практычныя заняткі ў апошні час вельмі актуальныя па сваёй запатрабаванасці, яны падабаюцца малодшым і старэйшым вучням. Музейныя заняткі наведуюць таксама і бацькі.

Культурна-масавыя мерапрыемствы, арганізаваныя Саветам музея, часам не змяшчаюць усіх жадаючых прыняць удзел у свяце, таму вельмі часта мерапрыемствы могуць праходзіць у актавай зале, на пляцоўцы каля школы.

Ідэалагічнае выхаванне адбываецца праз вывучэнне і асэнсаване гісторыі і культурных каштоўнасцей сваёй Радзімы, выхаванне нацыянальнай самасвядомасці. Напрыклад, вывучэнне беларускай сімволікі праз лекцыйныя заняткі “Мова арнаменту”, “Сімволіка колеру”.

Усе вышэй названыя напрамкі занатаваны ў плане працы музея, але неабходна падрабязней асвяціць найбольш яркія моманты працы музея “Беларускай народнай творчасці”.